Waarom zwijgen slachtoffers vaak lang over misbruik?


Lang zwijgen over misbruik. Hoe zit dat? Er zijn mensen die zich afvroegen waarom ik 32 jaar niet gesproken heb over het seksueel misbruik dat ik als kind heb mee gemaakt. Waarom kon ik er zólang niet over praten? Veel mensen die als kind misbruikt zijn, blijven lang zwijgen over wat hen is overkomen. En er zijn vast ook vele mensen die het geheim meenemen in hun graf.

Door mijn behandeling bij PSYTREC en door het daarna lezen van verschillende boeken over misbruik ben ik beter gaan begrijpen, waarom ik en andere slachtoffers/ survivors vaak lang zwijgen over seksueel misbruik.

In deze blog beschrijf ik zes redenen waarom mensen die misbruikt zijn (met name zij die kindermisbruik meemaakten) vaak lang zwijgen. Ik schrijf deze blog vanuit mezelf, maar dit zijn voor velen de meest voorkomende redenen.

1. Ik “wist” het niet

De eerste reden waarom ik er niet over praatte, is dat ik heel lang niet geweten heb dat ik ben misbruikt. Dat komt omdat ik als 5-jarige niet wist wat seksueel misbruik was. Ik wist niks van seks. Natuurlijk voelde ik aan alles dat er iets niet klopte aan wat er in die kleedruimte gebeurde, maar degene die mij misbruikte deed alsof het heel normaal was.

Mijn hele systeem zei: “Help, ik ben bang en vind dit niet fijn”, maar de volwassene (mijn zwemleraar) die mij veilig zou moeten houden, deed alsof het normaal en leuk was. “Hij zal wel gelijk hebben. Het zal wel niet erg zijn. Ik zal wel gek zijn.” Ik heb mijn eigen gevoel aan de kant gezet en alles ver weg gestopt. Ik denk dat ik hierdoor de rest van mijn leven ook ontzettend ben gaan twijfelen aan mezelf en mijn eigen gevoel.

Toen ik midden twintig was hoorde ik op weg naar mijn werk over zwemleraar Benno L. Ik schrok me rot. Het was zo herkenbaar. Het was dus echt níet oké wat ik had meegemaakt. Ookal had ik (en mijn zwemleraar) mezelf dat wel wijsgemaakt.

Verstoppen en ontkennen

Ineens kwam het besef dat het dus inderdaad níet klopte wat mijn zwemleraar destijds met mij deed. Dat het dus wél echt iets heel vies en naars was. Er laaiden weer allerlei heftige gevoelens op. Vooral veel angst, schaamte en schuld. Huilbuien en hyperventilatie. Ik heb die gevoelens geprobeerd zo snel mogelijk weg weten te denken en te verstoppen. Ik deed er alles aan om mijn trauma te vermijden. Het was te overweldigend en te beangstigend. Maar ik begon steeds slechter te functioneren.

Na mijn behandeling bij PSYTREC in januari 2021 ben ik me gaan verdiepen in misbruik en misbruik in de kindertijd. Om mezelf beter te gaan begrijpen. Ik vond het werk van Iva Bicanic over misbruik bij kinderen en waarom juist kinderen zwijgen over misbruik. Toen ik dit zag, moest ik huilen van herkenning. Het was niet mijn schuld dat ik zo lang heb gezwegen. Het is iets wat kinderen doen om te overleven. Ik had het niet allemaal verkeerd gedaan. Ik was geen slecht mens. Ik was aan het overleven.

2. Ik loog tegen mezelf door angst, schaamte en schuldgevoelens

De tweede reden waarom ik lang niet sprak over het seksueel misbruik is dat ik tegen mezelf loog. Ik voelde teveel angst, schaamte en schuld en kon er niet mee om gaan. Ik kon en wilde niet geloven wat er gebeurd was. De oplossing was tegen mezelf liegen en doen alsof er niks aan de hand was. Het misbruik vermijden/ “vergeten” was mijn overlevingsstrategie.

Met mijn hoofd probeerde ik mezelf op de rit te houden, maar hoe ouder ik werd hoe vaker ik getriggerd werd en hoe meer mijn hele systeem en lichaam van slag raakten. Vanaf mijn pubertijd kreeg ik steeds meer paniekaanvallen en rare fysieke klachten. Ook kreeg ik steeds meer last van suïcidale gedachten. Vermijden werd lastiger. Mijn trauma begon zich heviger aan me op te dringen.

3. Ik kon het niet aan

Een andere reden van lang zwijgen, is dat ik het niet aan kon om de beerput van mijn trauma open te trekken. Het voelde alsof ik er dan in zou vallen en al mijn dierbaren mee zou trekken de afgrond in. De gevoelens waren te overweldigend. Ik kon mijn trauma niet aan. Wederom door angst, schaamte en schuld. Het verstoppen, vermijden, “vergeten” en doen alsof alles goed was, leek de enige oplossing. Ik was wel altijd als de dood dat ik door de mand zou vallen. Dat mensen zouden zien wie ik écht was: een kapot, vies en mislukt mens. Een slecht mens.

Jarenlang heb ik op allerlei manieren geprobeerd om te gaan met wat mij is overkomen. Maar altijd vanuit de gedachte: Ik ben gewoon een erg onzeker en overgevoelig persoon die niet goed kan omgaan met het leven en met spanning en stress. Dat is allemaal mijn eigen schuld.

Dweilen met de kraan open

Bij alles wat ik probeerde te fixen aan mezelf was ik dus nooit eerlijk tegen mezelf en tegen degenen die mij probeerden te helpen. Van familie, vrienden, coaches tot psychologen, zelfhulpgoeroes en alternatieve genezers. Ik was aan het dweilen met de kraan open. Ik linkte mijn negatieve zelfbeeld en alle heftige gevoelens niet aan het misbruik.

Inmiddels weet ik dat het verstoppen, vermijden, “vergeten” en goedpraten van het misbruik mijn overlevingsmechanisme was en dat dat voor mensen die misbruikt zijn een normale reactie is. Ik heb normaal gereageerd op abnormale gebeurtenissen. Totdat het zo niet langer meer ging…

4.  Maar kleine stukjes van het geheim blootgeven

Een groot geheim als seksueel misbruik blootgeven kost tijd, veel tijd. Dit komt vooral door alle overweldigende gevoelens van angst, schaamte en schuld die het geheim omhullen. Vanaf het moment dat ik moeder werd, ben ik in kleine stukjes over mijn geheim gaan praten. Niet omdat ik dat wilde, maar omdat mijn overlevingsmechanisme steeds minder goed werkte.

Ik voelde me ontzettend kwetsbaar en mislukt toen ik in februari van 2017 voor het eerst durfde te vertellen dat ik al tientallen jaren kampte met depressies en suïcidale gedachtes. Mooi weer spelen voor mijn bekenden werd steeds zwaarder. Het lukte me niet meer. Ik moest vertellen wat zich in mijn binnenwereld afspeelde en om hulp vragen.

Toen ik over mijn depressies begon te vertellen aan een hartsvriendin, zat ik te huilen en te trillen als een rietje. Het voelde alsof ik uitgekleed werd. De muren die mij veilig hielden, brokkelden af en ik kon het niet stoppen. Mijn wereld stortte in. Ik werd ontmaskerd als slecht mens! Zo voelde het.

Met de hulp van die vriendin ben ik meer dierbaren en de GGZ behandelaar die ik kreeg gaan vertellen over mijn geheime diepe dalen. Maar ik kon nog steeds niet álles vertellen. Dat voelde te onveilig, te kwetsbaar. Ik kon het delen van het geheim van de depressies al nauwelijks aan. Ik was te bang voor de beerput en bang om mijn familie en vrienden te verliezen. Veel mensen schrokken al zo van mijn depressies. Laatst staan als ik ze de reden daarvan zou vertellen. Ik kon gewoon nog niet alles vertellen. Het moest met piepkleine en voor mij veilige stapjes.

5. Me veilig genoeg voelen om erover te praten duurde lang

In de Covid zomer van 2020 ging het, ondanks de therapie die ik sinds 2017 kreeg, weer niet goed met me. Dat durfde ik gelukkig te delen. De reden durfde ik nog steeds niet te delen. Een andere hartsvriendin vroeg me toen of ik wel helemaal eerlijk was tegen mijn GGZ behandelaar. “Hoe kunnen ze je anders helpen?!” zei ze. Ik wist dat ze gelijk had. Ik wist dat ik het niet langer kon vermijden en dat ik over het misbruik moest gaan vertellen.

Uiteindelijk kon ik pas in september 2020 praten over het misbruik. Ik was toen 1,5 jaar in behandeling bij mijn psycholoog en al een paar jaar in behandeling bij de GGZ. Zij behandelde mij voor een bipolaire 2 stoornis. Die (verkeerde) diagnose kreeg ik in 2017 naar aanleiding van mijn depressie “coming out”.

Bij deze psycholoog voelde ik me veilig genoeg om te vertellen dat ik op 5-jarige leeftijd “nare dingen” had meegemaakt met mijn zwemleraar. Beetje bij beetje, week voor week, durfde ik haar meer te vertellen en zelf onder ogen te komen wat mij was overkomen. Ook dit blijkt normaal gedrag te zijn. Dat ontdekte ik na mijn behandeling bij PSYTREC, tijdens mijn onderzoek naar misbruik in de kindertijd.

Stabiele omgeving

Ik durfde er ook over te gaan praten met mijn dierbaren. Wederom stukje bij beetje. Zo zei ik bijvoorbeeld dat het misbruik wel meeviel en dat het maar één keer gebeurd was. Ik wilde het rustig aan brengen en kijken of ik en zij het aan konden wat ik te zeggen had. Gelukkig reageerde iedereen enorm fijn en steunend.

Wat denk ik erg geholpen heeft is dat mijn ouders net allebei met pensioen waren gegaan. Het voelde alsof ze nu tijd en ruimte hadden om mijn verhaal aan te kunnen en dat ze me zouden geloven. Ook mijn vriendinnen hadden hun leven op de rit en waren/ zijn een stabiele factor.

Ik voelde me dus veilig genoeg in mijn netwerk, in mijn leven. Mijn relatie was stabiel, we hadden een fijn huis, met de kinderen ging het goed, financieel ging het goed etcetera. De omgeving voelde stabiel en veilig. Dat alles gaf mij het gevoel dat ik het trauma zelf aan kon en mijn omgeving ook. Dat gevoel bleek terecht.

Veiligheid als voorwaarde

Bessel van der Kolk schrijft in zijn bestseller ‘The body keeps the score’ dat een voorwaarde voor het delen en herstellen van trauma veiligheid is. Je moét je veilig voelen om te kunnen delen en helen. Dat herken ik enorm.

Een gebrek aan gevoel van veiligheid en stabiliteit is de sleutel van waarom veel mensen zo ontzettend lang zwijgen over misbruik: ze voelen zich niet veilig genoeg om te kunnen delen en helen. Ik zie die 32 jaar van zwijgen inmiddels niet meer als “mislukte” tijd, maar als voorbereidingstijd. Roosje van 5 heeft gewacht op de volwassen Roos van 37. Die 37-jarige vrouw was er klaar voor om kleine Roosje en grote Roos goed te kunnen helpen. Pas toen was het veilig genoeg en was vermijden niet meer nodig.

6. De juiste hulp vinden duurde lang

Door het fantastische RTL programma Geraldine en de vrouwen ontdekte ik PSYTREC. Ik heb bij PSYTREC een behandeling gevolgd. Dit was voor mij de juiste hulp om echt met mijn trauma aan de slag te gaan. Het duurde 32 jaar totdat ik de juiste hulp vond.

Eindelijk had ik een plek gevonden om veilig mijn hele geheim te delen. Want hoewel ik delen had verteld aan mijn GGZ behandelaar en dierbaren, had ik nog niet alles verteld. Bij PSYTREC voelde ik me veilig genoeg voor het hele verhaal.

Doodeng en bevrijdend

Het hele verhaal delen deed ik voor het eerst tijdens de exposure therapie en daarna in EMDR sessies. Dat vond ik superheftig. Het hardop uitspreken van wat mij allemaal was overkomen/ aangedaan, is denk ik het engste, kwetsbaarste en zwaarste wat ik ooit heb gedaan. En óók het meest bevrijdende.

Mijn lijf was hevig aan het schudden, ik had het koud en zweette tegelijktijd enorm. Ademen lukte nauwelijks en de tranen stroomden over mijn wangen. Doodeng was het. Ik kreeg de woorden haast niet over mijn lippen. Ik voelde me zo vies, mislukt en bekeken en schaamde me vreselijk. Als ik alles hardop zou uitspreken, dan zouden mensen het weten. Weten wat voor vies en slecht mens ik was. Dan zou het echt waar zijn. Dan kon ik niet meer tegen mezelf liegen en niet meer terug in de ontkenning en het ongeloof.

Aan iemand anders voor het eerst hardop vertellen wat er allemaal gebeurd was, ik walgde ervan. Het voelde alsof ik in een hele nare film zat. Maar deze film ging over mij. Het voelde onwerkelijk.

Ik voelde me als het personage van Bruce Willis in The Sixth Sense. Die krijgt aan het einde de waarheid te horen en dat zet zijn hele wereldbeeld op de kop, maar ook alles valt op zijn plek. Ineens viel bij mij ook alles op zijn plek. Ik kan er niet goed woorden aan geven, omdat het zo’n bizarre ervaring was. Doodeng en bevrijdend tegelijkertijd.

De beerput open trekken en schoonmaken

Ik wilde dat het niet waar was en dat ik het allemaal verzonnen had. Ik wilde terug naar vermijden, vergeten, verstoppen, ontkennen, goedpraten. Maar de beerput was open. Ik kon niet meer terug. De deksel was eraf. Eindelijk was ik eerlijk tegen mezelf over wat er gebeurd is. De PTSS behandeling bij PSYTREC heeft me geholpen die beerput aan te kunnen en geholpen met het beginnen met opruimen.

Hoelang zwijgen over misbruik?

Het verwerken en herstellen van seksueel misbruik in de kindertijd kost heel veel tijd en vind ik erg zwaar.

Hoe lang iemand zal zwijgen over misbruik verschilt per persoon, maar het is dus niet raar dat iemand jarenlang of zelfs decennia lang zwijgt. Ik hoop dat je herkenning vindt in deze blog of dat je het zwijgen nu beter begrijpt. Ik ben benieuwd naar hoe lang jij het misbruik stil hebt gehouden. Of hoelang het voor jou verborgen is gehouden.

Hoe ben jij het misbruik gaan verwerken? Ik vraag me sowieso af of je seksueel misbruik überhaupt ooit helemaal kunt verwerken. Of je zoiets volledig een plek kunt geven en er volledig van herstelt. Het is denk ik meer dat je je trauma leert aan te kunnen en ermee te leven. Hoe kijk jij daarnaar? Ik vind het fijn als je me mailt. Hoeft natuurlijk niet, mag wel.

Liefs,

Roos


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *