Seksueel misbruik gevolgen


De reden dat jij deze blog leest, is waarschijnlijk omdat je zelf misbruikt bent/ wordt of dat iemand in jouw omgeving misbruikt is. Seksueel misbruik komt helaas erg vaak voor en de gevolgen of beter gezegd de schade van misbruik is groot. In deze blog beschrijf ik meerdere gevolgen van misbruik.

Wat is seksueel misbruik?

Er is sprake van seksueel misbruik als een volwassene seksuele handelingen pleegt met een kind. Of wanneer dit gebeurt in andere situaties waarbij de pleger misbruik maakt van het leeftijdsverschil of van zijn of haar macht. Er dus sprake van ongelijkwaardigheid. Bijvoorbeeld: een volwassene en een kind (kindermisbruik), een hulpverlener en een cliënt, een docent en een leerling, een grootouder en een kleinkind (incest).

Gevolgen van seksueel misbruik


De gevolgen van seksueel misbruik kunnen zich op verschillende manieren uiten. Iedereen heeft zijn eigen overlevingsreactie op trauma.

Uit vele onderzoeken is bekend dat seksueel misbruik tot allerlei psychische, lichamelijke en andere klachten kan leiden.

Het grootste gevolg wat ik zelf heb ervaren en wat ik om me heen zie, is dat door seksueel misbruik het zenuwstelsel ernstig ontregeld raakt.

Seksueel misbruik gijzelt je lichaam, zet zich vast in je zenuwstelsel en houdt je gevangen in overlevingsreacties als vechten, vluchten en bevriezen.

Met alle psychische en fysieke gevolgen van dien.

Psychische aandoeningen

Er is wetenschappelijk een duidelijke relatie aangetoond tussen seksuele trauma’s en het optreden van de volgende psychische aandoeningen: posttraumatische stressstoornis of een andere angststoornis, dissociatieve stoornis, overmatig alcohol- en drugsgebruik, stemmingsstoornis, emotie regulatie stoornis, bipolaire stoornis, somatisatiestoornis, (borderline)persoonlijkheidsstoornis en psychose.

De relatie met eetstoornissen is nog niet opgehelderd, maar eetstoornissen komen relatief vaak voor bij mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt.

Wat ik hier graag wil benoemen is dat het woord stoornis eigenlijk een verkeerde en stigmatiserende manier van omschrijven is. Het geeft alleen een label/ diagnose, zodat een behandeling kan worden gekozen en de verzekering die kan vergoeden, maar het geeft niet echt aan wat er met iemand aan de hand is.

Er wordt vooral gekeken naar wat er “mis” is met iemand, in plaats van naar wat iemand is overkomen.

Psychische “stoornissen” ontstaan (bijna altijd) uit trauma. Het zijn overlevingsreacties vanuit het zenuwstelsel op trauma.

Bij de één uit trauma zoals seksueel misbruik zich bijvoorbeeld in een posttraumatische stress stoornis reactie. Bij de ander in een bipolaire stoornis reactie of een angst stoornis reactie.

Andere psychische gevolgen of reacties zijn een negatief zelfbeeld, suïcidaliteit, automutilatie, problemen met emotieregulatie, emotionele labiliteit of afvlakking, agressiviteit, delinquent gedrag, schuldgevoelens, gevoelens van schaamte, hopeloosheid en wanhoop, seksuele problemen, angst- en paniekaanvallen, slaapstoornissen, wantrouwen, relatieproblemen en eenzaamheid.

Fysieke klachten en aandoeningen

Seksueel misbruikte patiënten gaan vaker naar de huisarts met aspecifieke klachten. Daarmee worden klachten bedoeld die niet passen in een specifieke aandoening. Ze worden vaker opgenomen of geopereerd en hebben vaker lichamelijke klachten en chronische pijn, zoals hoofdpijn en buikpijn.

Dat betekent dat op vele plaatsen in de gezondheidszorg patiënten zich met aspecifieke klachten melden die gerelateerd kunnen zijn aan seksuele traumatisering.

Het is daarom enorm belangrijk dat er niet gekeken wordt naar wat er “mis” is met iemand, maar naar wat iemand is overkomen. De oorzaak opzoeken van de klachten/ reacties, want ze zijn ergens ontstaan.

Auto immuunziektes zoals bijvoorbeeld de ziekte van Hashimoto komen ook regelmatig voor bij mensen met trauma’s zoals seksueel misbruik.

“Wat ik wil doet er niet toe”

Een ander groot gevolg van misbruik is dat je het gevoel kunt hebben dat wat je zelf wilt en wie jij bent er niet toe doet.

Als je seksueel bent misbruikt is er iemand genadeloos over je grenzen gegaan. Je lichaam is gegijzelt en je moest alles ondergaan.

Wat jij wilde, voelde of wie je was, deed er niet toe. De dader heeft jou zijn of haar wil opgedrongen. Hij of zij is vanaf dat moment als het ware in je gaan leven.

Daarom kan het lastig voor je zijn geworden om te voelen wat jíj wil en wie jíj bent. Je bent vooral gericht geraakt op wat de ander (van je) wil.

Moeite met grenzen voelen en aangeven

Dat maakt keuzes maken en je grenzen voelen en aangeven vaak lastig. Grote kans dat je vooral focust op de ander door te pleasen en voor de ander te zorgen. Meestal ga je helemaal aan jezelf voorbij en verdwijn je als het ware in de ander.

Het wordt op deze manier erg lastig om je eigen behoeften en jezelf te leren kennen. Dat is sowieso al best een uitdaging, maar als je seksueel misbruikt bent, lijkt het een onmogelijke opgave.

Als je dan toch kenbaar maakt wat jij wil en wie jíj bent, voel je je schuldig of schaam je je. Het kan zijn dat je zelfs hees wordt als je jezelf uitspreekt. Dat je gaat stotteren of dat het voelt alsof je keel wordt dicht geknepen. Jezelf uiten is daardoor vaak eng en moeilijk. Het valt me op dat mensen die misbruikt zijn vaak de ziekte van Hashimoto ontwikkelen, een auto immuunziekte die de schildklier aantast en waardoor je last van je keel krijgt.

Seksueel misbruik maakt dat je gaat leven vanuit je hoofd, want leven vanuit je hoofd verdooft. Het verdooft de pijn van niet jezelf kunnen zijn.

Seksueel misbruik ontvoert je uit het hier en nu. Het houdt je gevangen in het moment van het misbruik, het daar en toen, en maakt je angstig voor de toekomst, het daar en dan.

Deze video geeft mooi weer wat de gevolgen van seksueel misbruik kunnen zijn:

Signalen van seksueel misbruik

Specifieke signalen van misbruik zijn er helaas niet. Er bestaat geen lijstje met gedragingen waarop je kunt letten als omstander; ieder persoon vertoont weer ander gedrag na het meemaken van seksueel misbruik. Iedereen reageert anders. Mensen die seksueel misbruikt zijn, laten bovendien vaak juist heel weinig signalen zien, omdat ze het misbruik verborgen willen houden. Dertig procent van de misbruikte kinderen vertoont zelfs helemaal geen signalen.

Het is daarom erg belangrijk te letten op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van drie en wat niet? Of: vertoont iemand verandering in gedrag?

Seksueel misbruik komt veelvuldig voor en kan na tientallen jaren nog een grote invloed hebben. Vele volwassenen zullen hun vroegere ervaringen met seksueel misbruik geheel of gedeeltelijk verwerkt of “met succes” verdrongen hebben, maar hulpverleners moeten alert blijven op de mogelijkheid dat bepaalde klachten en psychische “stoornissen” terug te voeren zijn op seksueel misbruik.

Op latere leeftijd kunnen posttraumatische klachten toenemen en zelfs kunnen klachten ontstaan nadat tientallen jaren de indruk bestond dat het trauma verwerkt was. 

Seksueel misbruik bij kinderen

De Nationaal Rapporteur meldde in 2014 dat één op de drie kinderen in Nederland ooit een vorm van seksueel geweld heeft meegemaakt; soortgelijke cijfers werden eerder ook genoemd in buitenlandse onderzoeken. Maar exacte cijfers van kindermisbruik in Nederland zijn er niet. Veel kinderen laten namelijk niet merken dat ze worden misbruikt. Omdat ze bedreigd worden, bang zijn, zich schamen voor het misbruik. Of omdat ze nog te jong zijn om erover te kunnen vertellen.

Veel jonge kinderen herkennen misbruik ook niet. Ze hebben nog nooit van misbruik gehoord, ze weten simpelweg niet wat het is. En de dader presenteert wat er gebeurt als ‘normaal’. Pas op latere leeftijd dringt het besef door dat wat ze in hun jeugd hebben meegemaakt seksueel misbruik was en lopen ze tegen de gevolgen aan. Dan pas begint de verwerking.

Bij iets oudere kinderen en tieners is het vaak een combinatie van factoren waarom ze niet over het misbruik praten. Denk aan dreiging van of manipulatie door de dader, een gevoel van loyaliteit of afhankelijkheid en de angst dat je er zelf schuldig aan bent of dat je niet geloofd wordt.

Deze cijfers zijn hoogstwaarschijnlijk niet meer dan het topje van de ijsberg. Veel mensen die misbruikt zijn spreken er helemaal niet over of ze vertellen pas vele jaren later over het misbruik.

De politie weet simpelweg niet hoeveel mensen zich niet bij hun melden. Bijvoorbeeld omdat ze het gevoel hebben dat ze niet geloofd zullen worden, omdat er geen bewijs is of dat de politie toch niets kan beginnen. Victim blaming is ook een reden waarom mensen hun verhaal niet durven doen.

Een bekende trigger die maakt dat mensen toch over het misbruik gaan praten, is het moment waarop ze zelf kinderen krijgen of als het oudste kind de leeftijd bereikt waarop de ouder zelf misbruikt is.

Seksueel misbruik bij mannen

Wat veel mensen niet weten, is dat ook mannen seksueel misbruik worden. Eén op de 25 mannen is ooit verkracht. Waarschijnlijk ligt het aantal mannen dat seksueel misbruikt is hoger, maar door alle schaamte en taboes praten mannen er meestal niet over.

Seksueel misbruikt?

Zoals je hebt kunnen lezen zijn de gevolgen van misbruik groot.

Als je seksueel misbruik hebt meegemaakt, kun je contact opnemen met het Centrum Seksueel Geweld via 0800-0188. Neem het liefst binnen zeven dagen contact op met het Centrum Seksueel Geweld. Binnen die tijd kunnen ze je het beste helpen. Is het misbruik langer dan zeven dagen geleden? Ook dan mag je natuurlijk contact opnemen met het Centrum Seksueel Geweld.

Heb je hulp nodig bij seksueel misbruik verwerken? Er zijn gelukkig goede behandelmethodes. Zoals bijvoorbeeld een behandeling bij PSYTREC. Mijn PSYTREC ervaringen zijn heel goed. Of lees de blog herstellen na seksueel misbruik: 10 tips.


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *